Serwis informacyjny PON
Nasza wyszukiwarka:

Informacje lokalne - najważniejsze informacjie o Bytowie i okolicach:
Wybierz:  Tabela wszystkich usług i informacji - Telefony i adresy - Hotele i zajazdy - Restauracje, kawiarnie, bary - Rozkład jazdy PKS w Bytowie - Ciekawe miejsca - Bytów na mapie - Plan Bytowa - Stałe imprezy - Historia Bytowa - Komunikaty PON - Strona główna

Jeśli poszukujesz konkretnych haseł, skorzystaj z naszej wyszukiwarki lokalnej. Możesz też wybrać któryś powyższych odnośników, pierwszy z nich pokaże tabelę ze wszystkimi usługami oferowanymi przez nasz serwis. To wizyta w tej części serwisu.

   Ziemia Bytowska położona jest w zachodniej części województwa pomorskiego, w strefie pojeziornej krainy określonej nazwą Pojezierza Pomorskiego. Stolicą tej pięknej, tak hojnie przez naturę obdarowanej ziemi jest liczący dziś około 20 tys. mieszkańców Bytów.

   Początki zwartego osadnictwa słowiańskiego w tym rejonie przypadają na okres VII - VIII wieku n. e. W XII w. Ziemia Bytowska wchodziła w skład odrębnego księstwa słowiańsko - słupskiego i należała do kasztelani słupskiej. W 1 poł. XIII w. wschodnia część księstwa przeszła pod zwierzchnictwo książąt władających Pomorzem Gdańskim. Opanowana w początkach XIV stulecia przez Brandenburczyków, dostała się za sprawą margrabiego Waldemara, wraz z całym księstwem słowiańsko - słupskim, w ręce książąt zachodniopomorskich Warcisława IV i Bogusława IV (1317).

   W 1321 r. książe Warcisław IV nadał Ziemię Bytowską w lenno swojemu marszałkowi nadwornemu Heningowi Behrowi. Po śmierci Wrcisława IV wdowa po nim Elżbieta, w zamian za znaczną pożyczkę oddała ziemię całego księstwa w czasowe użytkowanie Krzyżakom. Umocnieniu władzy Zakonu na tych terenach służyć miało utworzenie nowej komturii w Słupsku oraz wykupienie w 1329 r. Ziemi Bytowskiej z rąk synów zmarłego marszałka Heninga Behra. Krzyżacy zmuszeni opuścić Słupsk w 1342 r. przenieśli siedzibę komtura do zakupionego wcześniej Bytowa. Dokumentem z 12 lipca 1346 r. nadali istniejącej tu osadzie grodowej prawa miejskie.

   Pod koniec XIV wieku przystąpił Zakon do budowy warownego zamku w Bytowie. Wstępne prace ziemne rozpoczęto po 1390 roku, a główne roboty budowlane wykonano w latach 1398 - 1405. Kamienno - ceglane mury kurtynowe zamykające prostokątny dziedziniec spięto w narożach wysuniętymi basztami (3 cylindryczne; 1 kwadratowa). Wieża Bramna z zewnętrzną i wewnętrzną bramą usytuowana została we wschodnim murze. Na dziedzińcu przy północnym murze wybudowano duży budynek z cegły, tzw. prawy dom - Dom Zakonny. Podejścia do zamku broniło przedzamcze i zwodzony most nad fosą.

   Nowoczesny na owe czasy zamek pełnił m. in. rolę strażnicy granicznej, siedziby administracji zakonnej i zajazdu dla rycerstwa. W czasie wojny 13 letniej (1454 - 1466) zamek dostał się za pośrednictwem Gdańszczan w ręce króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka

   W 1455 r. władca Polski nadał dożywotnio Ziemię Bytowską i Lęborską księciu pomorskiemu Gryficie - Erykowi II . Nadanie to zmienione w 1526 roku przez króla Zygmunta Starego, na lenno dziedziczone w linii męskiej obowiązywało do 1637 roku. W czasach książęcych zamek pełnił funkcję rezydencji synów książęcych. W tym celu został w 2 poł. XVI w. znacznie rozbudowany.

   Około 1570 roku przy południowym murze wybudowano trzykondygnacyjny budynek Domu Książęcego i usytuowaną przy zachodnim murze kurtynowym bliźniaczo podobną Kancelarię Książęcą. Ostatnią inwestycją książęcą na zamku był wybudowany w 1623 roku przez Bogusława XIV Dom Wdów, położony przy murze wschodnim.

   Po śmierci Bogusława XIV (1637) powiaty lęborski i bytowski zostały na okres 20 lat włączone do Korony (1638 - 1657), a władzę nad nimi przejęli starostowie polscy (Stanisław Koniecpolski; Jakub Wejher). W 1657 roku na mocy traktatów welawsko - bydgoskich starostwa lęborskie i bytowskie przeszły w ręce elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma. Ziemię Bytowską przejęli Brandenburczycy w kwietniu 1658 roku. Zamek, miasto i okoliczne wsie zastali Brandenburczycy zniszczone przez stacjonujące tu uprzednio wojska szwedzkie. W 1686 roku dobudowano jeszcze przy wschodnim murze Dom Sądowy, ale w XVIII w. trzeba było rozebrać Kancelarię Książęcą i Wieżę Bramną oraz zastąpić zwodzony most groblą. Zamek wykorzystywano m. in. na stajnie, chlewy, magazyny zbożowe; słodownię; urząd podatkowy; sąd powiatowy i więzienie.

   Po 1930 roku pomieszczenia zamkowe przeznaczono na ośrodek szkoleniowy i schronisko dla młodzieży. Efektem rozpoczętych wówczas prac była m. in. przebudowa Wieży Bramnej i odbudowa zniszczonej przez Szwedów Baszty prochowej (kwadratowa).

   W marcu 1945 roku Ziemia Bytowska po blisko 300 latach niemieckiego panowania wróciła do Polski. W wyniku działań wojennych i po ich zakończeniu zamek, w przeciwieństwie do miasta, nic nie ucierpiał. Od końca lat 60 - tych w zamku prowadzone były prace adaptacyjno - remontowe, mające na celu przystosowanie budowli do nowych funkcji. W 1974 roku oddano do użytku skrzydło wschodnie zamku. Obecnie mieszczą się tu: Biblioteka Miejska, Biblioteka Pedagogiczna, Zarząd Kompleksu Zamkowego, Bytowski Ośrodek Informacji Turystycznej oraz Odział Zrzeszenia Kaszubsko - Pomorskiego.

   Pod koniec 1991 roku zakończono prace adaptacyjno - remontowe w najstarszej części zamku, Domu Zakonnym. Budowla ta wraz z basztami Młyńską i Prochową tworzy zamkowy zespół muzealny. Mieści się tu Muzeum Zachodnio - Kaszubskie, z bogatą pomorską kolekcją etnograficzną oraz interesującymi zbiorami historyczno - artystycznymi. Piwnice Domu Zakonnego zaadaptowano na, prowadzącą działalność rozrywkową, kawiarnię. Zamek jest również siedzibą Kaszubsko - Pomorskiego Bractwa Rycerzy Zamku Bytowskiego.

   Z dawnej zabudowy miasta, niestety, niewiele przetrwało do naszych czasów. Zachowały się jedynie: wieża po XIV wiecznym kościele katolickim św. Katarzyny przy ulicy Starokościelnej; XVI wieczny kościółek polsko - ewangelicki św.Jerzego położony na wzgórzu, opodal placu Szymona Krofeya - obecnie kościół greko - katolicki św. Jerzego; budynek poczty konnej z pocz. XIX w. przy ul. Wojska Polskiego; XIX w. spichlerz ryglowy przy ul. Śródmiejskiej; wybudowany w 2 poł. XIX w. w południowej pierzei rynku kościół ewangelicki św. Elżbiety oraz kilka kamieniczek mieszczańskich.

   Ziemia Bytowska była terenem wielowiekowych upartych zmagań zamieszkujących ją Kaszubów o zachowanie własnej tożsamości, wiary i mowy ojców oraz utrzymanie swojego stanu posiadania. Krzywdzące postanowienia traktatu wersalskiego w sprawie granicy państwowej przekreśliły wówczas nadzieję Kaszubów bytowskich na rychły powrót do niepodległej Polski. Historyczną rolę w kształtowaniu poczucia własnej wartości, utrzymaniu świadomości narodowej odegrał powołany w 1922 roku Związek Polaków w Niemczech. W 1979 roku w 50 - tą rocznicę utworzenia pierwszej polskiej szkoły na terenie powiatu bytowskiego w miejscowości Płotowo otwarto w tej wsi Muzeum Szkoły Polskiej.


Opracowanie tekstu:
Pan Janusz Kopydłowski
Dyrektor Muzeum Zachodnio-Kaszubskiego w Bytowie

Portal ziemi bytowskiej. Usługi: e-mail ze strony, chat-room, serwis kaszubski, wyszukiwanie lokalne oraz bezpośredni dostęp do wyników szukania z wyszukiwarek krajowych i zagranicznych, informacje lokalne, aktualizowany na bieżąco serwis wiadomości, serwis edukacyjny i wiele innych. Uwagi proszę przesyłać pod adres: autorów
Aktualizację przeprowadzono: 13 01 2001 - Adnotacje prawne - © PON 2001 - All Rights Are Reserved